Thu Tứ, “Vô đề của Lý Thương Ẩn”




Người Thương Ẩn thơ bí ẩn! Thôi, mặc kệ “đường lên” với “chim xanh”. Hãy tập trung cảm xúc tằm nhả tơ đến chết, nến ứa nước mắt tận tắt, tóc mai hóa mây, ánh trăng sáng rét… Thi sĩ đi chưa đến Bồng Lai thì hãy còn làm thơ cho ta thưởng thức.

Nguyên văn

Tương kiến thời nan biệt diệc nan
Ðông phong vô lực bách hoa tàn
Xuân tàm đáo tử ti phương tận
Lạp cự thành khôi lệ thủy can
Hiểu kính đãn sầu vân mấn cải
Dạ ngâm ưng giác nguyệt quang hàn
Bồng Lai thử khứ vô đa lộ
Thanh điểu ân cần vị thám khan.


Dịch nghĩa

Gặp nhau khó, xa nhau cũng khó
Gió đông (gió xuân) yếu ớt, trăm hoa tàn lụi
Con tằm xuân đến chết mới thôi nhả tơ
Cây nến thành tro nước mắt mới thôi chảy
Buổi sớm soi gương, buồn tóc mai đã bạc
Ban đêm ngâm thơ, thấm thía ánh trăng lạnh lùng
Chuyến này đi Bồng Lai không có nhiều đường
Xin nhờ chim xanh cố dò xem giúp cho.

Dịch thơ

Gần đành khó, xa dễ đâu!
Xuân đi trăm sắc đua nhau úa tàn
Thác tằm tơ mới thôi vương
Nến kia còn cháy lệ còn ứa lăn
Sáng gương sầu tóc úa nhanh
Đêm thơ buốt chợt trăng xanh hững hờ
Bồng Lai xa tắp nẻo mơ
Chim xanh giúp dọ dẫn đưa may về…



Bản dịch thơ khác

Khó thay khi hợp khi tan
Gió đông yếu ớt để tàn trăm hoa
Con tằm đến chết hết tơ
Sáp cây cháy cạn, lệ đà ráo ngay
Sáng soi mái tóc đổi thay
Đêm ngâm dưới nguyệt, mới hay lạnh lùng
Một đường lên tới non Bồng
Chim xanh đưa đón cậy lòng dò thăm.
(Trần Trọng Kim)

Gặp gỡ, chia tan thảy khó lòng
Hoa tàn khôn gượng với đông phong
Tằm xuân đến thác tơ vương mối
Ngọn nến thành tro lệ cạn dòng
Sớm ngắm gương buồn vầng tóc bạc
Đêm ngâm thơ gợi ánh trăng trong
Bồng Lai ít nẻo đường lui tới
Cậy nhờ chim xanh rẽ lối thông.
(Lê Nguyễn Lưu)

Khó gặp nhau, càng khó biệt nhau,
Gió Đông nỡ để cách hoa rầu.
Thân tằm đến thác tơ còn vướng,
Ngọn nến thành than lệ mới lau.
Đêm hứng thơ ngâm buồn nguyệt lạnh,
Ngày thương tóc úa tủi gương sầu.
Bồng Lai đường có xa chi mấy,
Thanh điểu nhờ thăm đã khẩn cầu.
(Đỗ Bằng Đoàn, Bùi Khánh Đản)

Khó gặp nhau mà cũng khó xa,
Gió Đông đành để rụng muôn hoa.
Con tằm đến thác tơ còn vướng,
Chiếc nến chưa tàn lệ vẫn sa.
Sáng ngắm gương, buồn thay mái tuyết,
Đêm ngâm thơ, thấy lạnh trăng ngà.
Bồng Lai tới đó không xa mấy,
Mượn cánh chim xanh dẫn hộ ta.
(Khương Hữu Dụng, Tương Như)

Khó gặp nhau rồi khó biệt nhau,
Trăm hoa gió nhẹ cũng tàn mau.
Kiếp tằm khô xác guồng tơ dứt,
Ngọn nến tàn tro cạn giọt sầu.
Gương sáng đã buồn phơ tóc mượt,
Thơ khuya càng sợ lạnh trăng thâu.
Bồng Lai nỏ biết đường thăm viếng,
May gặp chim xanh cậy dẫn đầu.
(Lam Giang)

Xa nhau khó tựa gặp nhau
Gió đông không sức hoa rầu xác xơ
Thác rồi tàm mới hết tơ
Tàn rồi nến mới cạn khô lệ sầu
Soi gương buồn tóc đổi màu
Ngâm đêm mới biết trăng thâu lạnh lùng
Có xa xôi mấy non bồng
Dò đường hỏi lối cây cùng chim xanh.
(Trần Trọng San)

Khó gặp nên rồi cũng khó xa
Gió đông hiu hắt rụng trăm hoa
Tằm xuân đến thác tơ đành hết
Sáp nến thành tro lệ mới nhoà
Sớm ngắm gương xưa sầu tóc úa
Đêm ngâm thơ cũ hận trăng ngà
Bồng Lai đến đó bao nhiêu lối
Dọ nẻo chim xanh cậy giúp ta.
(Trương Việt Linh)

Gặp đã khó, chia tan cũng khó
Trăm hoa tàn trước gió xác xơ
Tằm xuân chết, hết vương tơ
Nến thành tro bụi mới khô lệ sầu
Soi gương hận vì màu mái tóc
Trăng lạnh lùng thao thức ngâm thơ
Bồng Lai mộng ảo xa mờ
Muốn đi ắt hẳn phải nhờ chim xanh.
(Nguyễn Minh)



(Toàn bộ bản dịch của TT đã in vào sách
Dịch thơ Đường xuất bản năm 2017)