Một thời gian dài, người Tây phương cuồng tín duy tâm, sát hại vô số vì kỳ thị tôn giáo.(1) Bây giờ họ cuồng tín duy vật, say sưa khoa học, đạo Chúa coi như chỉ còn là nét văn hóa truyền thống. Việc để cho vật chất độc tôn đang khiến văn hóa tinh thần Tây phương suy thoái hết sức trầm trọng. Người Đông phương, nhất là người Việt Nam, vốn không cực đoan. Nhưng đến thế kỷ 20, do hoàn cảnh lịch sử đặc biệt khó khăn, ta bắt đầu lây cái bệnh “duy” của Tây.

(Thu Tứ)



Cao Xuân Huy, “Duy tâm và duy vật”



Cái thế giới mà chúng ta tri giác được chỉ là một cái màn ảnh giăng ra trong tâm giới chúng ta, chỉ có điều nhà duy vật luận thì cho rằng cái màn ảnh ấy phản ánh một thế giới có thật, còn nhà duy tâm luận thì nói rằng nó chỉ là một cái huyễn cảnh do ý thức của chúng ta tạo ra mà thôi. Cả hai chủ trương này đều bị hãm vào mâu thuẫn nội tại, cả hai đều được xây dựng trên cái nguyên lý đồng nhất điên đảo vì cả hai đều đã đồng nhất hóa một cách tuyệt đối chủ thểkhách thể, tâmvật.


(Cao Xuân Huy,
Tư tưởng phương Ðông – Gợi những điểm nhìn tham chiếu, nxb. Văn Học, VN, 1995. Nhan đề phần trích tạm đặt.)