Việc sản xuất thơ tùy thuộc vào độ nhậy cảm của nhà thơ với cuộc sống, năng khiếu diễn cảm nghĩ thành lời đẹp, và hứng. Cả ba yếu tố đều thay đổi theo thời gian và hoàn toàn ngoài tầm kiểm soát, làm sao nhà thơ đảm bảo chất lượng “sản phẩm” được. Nhà máy hoạt động cũng tùy thuộc những yếu tố có thể thay đổi, như cung cấp năng lượng, tình trạng máy móc, độ lành nghề của lao động... Chỗ khác, so với nhà thơ, là tất cả yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất đều nằm trong tầm kiểm soát của con người.

(Thu Tứ)



Xuân Diệu, “Nhà thơ khác... nhà máy”



... việc sản xuất thơ không thể bảo đảm chất lượng đều luôn như sản xuất ở nhà máy. Làm được mười bài thơ hay hoặc khá, đến bài thơ thứ mười một vẫn cứ có thể dở. Hai mươi năm thơ nở như hoa tươi và ướt, đến năm thứ hai mươi mốt thơ có thể gạn (gạo?), khô!...


(Trong
Trò chuyện với các bạn làm thơ trẻ, nxb. Văn Học, 1961, in lại trong Các nhà văn nói về văn, nxb. Tác Phẩm Mới, 1985, tr. 120. Nhan đề phần trích tạm đặt.)