Thu Tứ, “Thính biên hồng của Bạch Cư Dị”




Cớ sao Bạch Cư Dị hỏi Chiêu Quân và Tô Vũ có nghe ngỗng kêu chăng? Ngỗng trời hàng năm thiên di từ bắc xuống nam để tránh rét. Chim bay thoải mái, còn người đẹp đi làm vợ chúa Hung Nô với ông quan đi sứ bị chúa Hung Nô bắt ở lại chăn dê thì muốn bay lắm mà đâu có được. Hai lòng nhớ quê quằn quại nghe ngỗng kêu, ngẩng lên thấy, ước ao mình cũng có cánh!

Nguyên văn

Kinh phong xuy khởi tái hồng quần
Bán nhập bình sa, bán nhập vân
Vị vấn Chiêu Quân nguyệt hạ thính
Hà như Tô Vũ tuyết trung văn?


Dịch nghĩa

Gió to làm ngỗng trời trên ải vùng bay
Nửa bầy bay xuống cát, nửa lên mây
Chiêu Quân dưới trăng có lắng tai chăng?
Và Tô Vũ giữa tuyết có nghe chăng?

Dịch thơ

Gió lồng nhạn ải vùng bay (1)
Lên mây xuống cát gọi bầy thảm thê
Dưới trăng ai đó có nghe
Núi băng ai có chợt tê tái lòng.


Bản dịch thơ khác

Ðàn hồng rợn gió ngoài biên
Nửa sa cát bể, nửa lên mây trời
Chiêu Quân, Tô Vũ nghe chơi
Dưới trăng, trong tuyết đôi nơi thế nào?
(Tản Đà)

Ngoài biên gió nổi, hồng bay,
Nửa sa bãi cát, nửa mây lẫn vào.
Chiêu Quân nghe tiếng, nghĩ sao?
Và nơi biển tuyết, thế nào chàng Tô?...
(Anh Nguyên)


(Toàn bộ bản dịch thơ Đướng của TT đã in thành sách xuất bản năm 2017)





________
Tên bài nghĩa là “Nghe ngỗng trời ở biên giới”.
(1) “Nhạn” đây là từ Hán Việt cũng có nghĩa là ngỗng trời. Để ý nhạn trong tiếng Việt chỉ một loài chim hoàn toàn khác!