Thu Tứ, “Lâm giang tống Hạ Chiêm của B.C.D.”




Bảy mươi bây giờ còn dưới tuổi thọ trung bình, nhưng mười mấy thế kỷ trước là “cổ lai hy”. Bạn của Bạch Cư Dị sống tới tuổi hiếm mà vẫn không nhà cửa, vẫn trôi nổi nay đây mai đó. Thì có thế khăn mới ướt, chứ chính Bạch Cư Dị chắc cũng già như bạn, “tuổi già hạt lệ như sương”, nếu chuyện không đáng xúc động lắm thì “hơi đâu chuốc lấy hai hàng chứa chan”.(1) Bài thơ này câu cuối rất gợi: “Bạch đầu lãng lý bạch đầu nhân”... Sóng sông hay chính sóng đời!

Nguyên văn

Bi quân lão biệt lệ triêm cân
Thất thập vô gia vạn lý thân
Sầu kiến chu hành phong hựu khởi
Bạch đầu lãng lý bạch đầu nhân.


Dịch nghĩa

Thương bác già phải ly biệt, nước mắt (tôi) ướt khăn
Bảy mươi vẫn không nhà, sống nay đây mai đó
Buồn thấy thuyền vừa rời bến, gió lại nổi lên
Giữa sóng bạc đầu có một người đầu bạc.

Dịch thơ

Bản 1:

Xót người trắng tóc chưa yên
Bẩy mươi còn vẫn lênh đênh sông hồ
Neo vừa kéo gió đã xô
Chập chùng sóng bạc ngất ngơ thân già...
(2)

Bản 2:

Bẩy mươi vẫn chửa có nhà!
Ra sông tiễn bạn, lệ già ướt khăn
Thuyền vừa rời bến, gió lên
Đầu sương sóng bạc nổi nênh xa kìa!...


Bản dịch thơ khác

Muôn dặm thương anh, lệ biệt sầu
Bảy mươi tuổi tác, cửa nhà đâu!
Buồn trông trận gió theo thuyền nổi
Sóng bạc đầu quanh khách bạc đầu.
(Tản Đà)

Đưa tiễn thương ông lệ thấm bâu,
Bảy mươi! ngàn dặm biết về đâu?!...
Gió xao thuyền lẻ thêm thương cảm,
Sóng bạc vây quanh khách bạc đầu...
(Chi Điền)

Đưa anh muôn dặm lệ tràn,
Bảy mươi tuổi tác lang thang không nhà!
Buồn trông gió cuốn thuyền xa,
Bạc đầu ngọn sóng chan hòa mái sương...
(Chi Điền)

Bạn già, tiễn lệ ướt khăn,
Bảy mươi, vạn dặm, một thân, không nhà.
Lặng nhìn gió nổi, thuyền xa,
Trên đầu sóng bạc, bạn ta bạc đầu...
(Anh Nguyên)

Đẫm lệ thương anh tuổi đã già
Chiếc thân vạn dặm kiếp không nhà
Buồn nhìn gió nổi thuyền xa bến
Đầu bạc giữa trùng sóng bạc xa.
(Cao Nguyên Minh)


(Toàn bộ bản dịch thơ Đướng của TT đã in thành sách xuất bản năm 2017)





________
Tên bài nghĩa là “Ra bờ sông tiễn bác Hạ Chiêm”.
(1) Xem bài “Khóc Dương Khuê” của Nguyễn Khuyến.
(2) Bài “Ngày xuân răn con cháu” của Nguyễn Khuyến: “Xuân về ngày loạn còn lơ láo, người gặp khi cùng cũng ngất ngơ”.