Trên đồ đồng Ðông Sơn rốt cục chỉ mới có hình cá sấu và hình một con vật mõm cá sấu thân rắn chứ chưa có hình rồng.

Hơn nghìn năm sau, trên rất nhiều món đồ thời Lý có hình rồng - rồng nhưng không phải rồng Tàu!

Con rồng Lý hay rồng Ðại Việt, các nhà nghiên cứu hay gọi là “rồng rắn” vì thân nó giống thân rắn.

Rồng Ðại Việt hoàn chỉnh về mọi mặt, do đó không thể mới đẻ. Nó hẳn chính là cái phôi thai thời Ðông Sơn nay trưởng thành. Nó khác rồng Tàu từ trứng nước và lớn lên trong một môi trường văn hóa cơ bản khác xa văn hóa Tàu.

Chính nhờ giặc Tàu không tiêu diệt được văn hóa dân gian Việt mà mới có rồng Ðại Việt, có nước Ðại Việt!

(Thu Tứ)



Chu Quang Trứ, “Cái gốc của nghệ thuật Lý”



nếu không có nền văn hóa dân gian làm cơ sở, thì khi đất nước vừa được giải phóng, nghệ thuật thời Lý không thể vừa mới ra đời đã huy hoàng ngay được (...)

con rồng (...) thời Lý (...) khác xa con rồng Trung Quốc (...) hoàn chỉnh (...) thống nhất cả trong quan niệm và trong cách tạo hình.


(Trích Chu Quang Trứ,
Văn Hóa Việt Nam nhìn từ mỹ thuật, nxb. Mỹ Thuật, VN, 2002, tập I, tr. 231. Nhan đề phần trích tạm đặt.)