Sức người, ý thần, mới có lúa mọc đầy đồng.

Sao trên trống đồng lại không có hình cây lúa nhỉ?

(Thu Tứ)



Nguyễn Văn Huyên, “Hình trên trống đồng”



Tư tưởng chủ đạo (...) trên trống đồng không phải là tư tưởng vật tổ, mà là những quan niệm có liên quan đến sự sùng bái các lực lượng tự nhiên, một hình thức tín ngưỡng bắt nguồn và phát triển từ trong xã hội nông nghiệp nguyên thủy (...) Tín ngưỡng vật tổ (...) xuất hiện và phát triển ở thời kỳ công xã thị tộc (...) những con vật thiêng (trên trống đồng) chỉ là dấu vết của tín ngưỡng vật tổ.


(Nguyễn Văn Huyên và Hoàng Vinh,
Những trống đồng Ðông Sơn đã phát hiện ở Việt Nam, Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam xuất bản, 1975. Nhan đề tạm đặt.)