Nguyễn Hiến Lê so sánh khéo.

Gái nền nếp không đổi áo xống xoành xoạch, không hễ thấy mới thì theo.

Người có tinh thần truyền thống không đổi cái tiếng mình nói dễ dàng, không hễ nghe mới thì theo.

Gái “nền nếp, nhưng không cổ lỗ (...) không lập dị”. Người trân trọng truyền thống, nhưng vẫn cởi mở, vẫn có thể vui vẻ chấp nhận đổi thay.

Gái ấy, người ấy, “ưa” quá là ưa.

(Thu Tứ)



Nguyễn Hiến Lê, “Như gái nền nếp”



Chủ trương thuần khiết (1) (...) yếu thế.

Tuy nhiên (...) chủ trương đó có phần hữu ích. Nó có công dụng hạn chế những biến đổi lộn xộn, có nó thì mọi sáng kiến mới chỉ là những thí nghiệm chứ không nhất đán thành qui luật mà ngôn ngữ mới còn giữ được tính cách nhất trí. Nó biết rằng có lúc nó sẽ thua, phải rút lui trước sức xâm lấn mãnh liệt của thói quen, và khi đã tự nhận là thua rồi thì nó không lên tiếng nữa, cứ như vậy đời sau kế đời trước, nó lãnh một nhiệm vụ bạc bẽo nhưng đẹp đẽ. Nó như một cô gái nền nếp, nhưng không cổ lỗ, mỗi khi có một “mốt” mới thì dè dặt chưa theo vội, nhưng khi cái “mốt” đó đã được thông dụng thì cũng vui vẻ theo đòi, chứ không lập dị. Và tôi vốn ưa những cô gái nền nếp.


(Trích Nguyễn Hiến Lê,
Tôi tập viết tiếng Việt, Sài Gòn, 1965. Nhan đề phần trích do người chọn tạm đặt.)





_______________
(1) Xem Vấn Đề Đặt Tiếng Mới (NHL).