Tại sao xưa kia người Tàu lại xem thường văn hóa tinh thần của người Lạc Việt đến mức coi như không có?

Hình như đại khái là “Chửi để đánh. Đánh rồi dạy”. Họ hạ giá cư dân Âu Lạc xuống ngang “cầm thú” để ngang nhiên chiếm đất Âu Lạc. Chiếm xong, họ tiếp tục hạ để lấy cớ tiến hành việc đồng hóa.

Chỉ lời lẽ nặng nhẹ khác nhau, chứ từ Đông sang Tây đế quốc nào cũng thế, cho đến tận bây giờ.

(Thu Tứ)



Bình Nguyên Lộc, “Không ai cần dạy”



Tích Quang dạy dân ta lễ nghĩa của Trung Hoa, chớ không hề có sự kiện dân ta không có lễ nghĩa (...) cứ lên Cao Nguyên (tức Tây Nguyên - TT) mà xem. Người Thượng (bây giờ) họ chưa có nổi một nền văn minh trống đồng như Lạc Việt (xưa kia), nhưng họ vẫn có (...) lễ nghĩa (tr. 181)

không hề có ai chứng minh được rằng lễ nghĩa của Tàu là tốt đẹp hơn lễ nghĩa của các dân tộc khác (tr. 181)

cái lễ cưới mà Nhâm Diên dạy dân Cửu Chân (...) là lễ cưới theo tục lệ Tàu, chớ sao họ lại không có lễ cưới? Người Sơ Ðăng nay kém hơn dân ta thuở ấy mà lễ cưới rất nghiêm trang thì tại sao thuở ấy ta lại không có lễ cưới? Người thổ trước Úc-đại-lợi (...) lạc hậu nhứt thế giới hiện nay, vẫn có lễ cưới, thì không thế nào dân Cửu Chân lại không có lễ cưới.

Chỉ vì họ không xem lễ của ta là lễ, xem lễ ta như là không có, xem như ta là vô luân thường đạo lý, làm đúng như họ mới gọi là có luân thường đạo lý, nên họ mới chép như vậy (...) sao lại tin điều họ chép?

Một dân tộc biết cất nhà rồi mà cất chắc chắn đến đổi hai ngàn năm sau (...) còn đào được thì hẳn không thế nào mà sống như cầm thú (tr. 184)


(Bình Nguyên Lộc,
Nguồn gốc Mã Lai của dân tộc Việt Nam, Sài Gòn, 1971)





______________
Nhan đề phần trích do người chọn tạm đặt.